Cần xem lại mô hình chính quyền gom đất của dân cho doanh nghiệp thuê?

Theo TS. Nguyễn Tiến Cường, Phó Viện trưởng Viện tìm hiểu quản lý đất đai, cần tham khảo lại mô hình nhà nước thuê đất của dân rồi cho doanh nghiệp thuê.

Doanh nghiệp chưa mặn mà

Toàn tỉnh Hòa Bình có trên 88.500 ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đây hơn 80.000 ha do hộ gia đình, cá nhân quản lý và sử dụng, chỉ có 6.176ha do các doanh nghiệp nông nghiệp (trước đây là nông trường) quản lý. Đất nông nghiệp ở tỉnh này rất manh mún, địa hình phức tạp, đáng nói có hộ dân có hơn 100 thửa đất.

Đất đai manh mún là nút thắt trong phát triển nông nghiệp diện tích lớn.

Theo bà Phạm Thị Mơ, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý Đất đai tỉnh Hòa Bình, đất đai manh mún cùng có tâm lý giữ đất và vướng mắc về cơ chế thỏa thuận giá khiến cho việc tích tụ đất nông nghiệp đủ lớn là điều rất khó thực hiện, bởi người thuê đất phải đảm phán có nhiều chủ sử dụng đất.

Đây là các lý do khiến Hòa Bình có rất ít doanh nghiệp tham dự tích tụ đất để sản xuất kinh doanh nông nghiệp. Bà Mơ cho biết, doanh nghiệp rất gặp khó khi thỏa thuận có nhiều hộ để đạt được diện tích sản xuất theo mong muốn. Đã có trường hợp doanh nghiệp thỏa thuận được có 80-90% hộ cho thuê đất, và chỉ còn 1 vài hộ không chấp nhận, dẫn tới tất cả dự án bị ảnh hưởng.

Ở góc độ phân khúc, đại diện Chi cục Quản lý Đất đai tỉnh Hòa Bình đánh giá, cơ chế thỏa thuận giá và giá cho thuê đất nông nghiệp còn nhiều bất cập. Có dự án đã giải phóng mặt bằng gần xong (9/10ha) nhưng còn 1 số hộ đòi giá cho thuê cao gấp 2 -3 lần giá phân khúc do họ đòi cả khoản hỗ trợ khi chuyển đổi nghề nghiệp trong thời gian đất canh tác đã được cho thuê. Điều này vô hình chung đã đẩy giá thành thuê đất nông nghiệp tăng cao.

Không chỉ e ngại có đàm phán thuê đất có dân và giá thành thuê thuê đất tăng cao, doanh nghiệp, nhà đầu tư cũng không mấy mặn mà có thời gian thuê đất ngắn, nhất là có đất công ích do UBND cấp xã quản lý (chỉ được cho thuê trong 5 năm).

Hơn nữa, tâm lý các hộ nông dân vẫn muốn giữ đất để phòng khi thất nghiệp sẽ quay lại sản xuất nông nghiệp. Hầu hết các hộ chỉ muốn cho thuê trong thời gian ngắn, do lo ngại nếu cho thuê quá dài thì lợi ích của họ bị thua thiệt. Đặc biệt, do trình độ nhận thức của lao động nông thôn còn hạn chế nên việc bỏ dở, phá vỡ hợp đồng vẫn có thể xảy ra, dẫn đến nguy cơ dự án đầu tư nông nghiệp bị phá sản giữa chừng, bà Mơ nêu.

Ngay cả có hình thức góp vốn bằng quyền sử dụng đất, doanh nghiệp hay cá nhân đứng ra thuê đất không mặn mà, bởi phải đứng ra đàm phán có nhiều hộ dân và phải chia lợi tức đáng kể cho các bên tham dự góp vốn.

Thực tế, hiện trạng đất nông nghiệp và các vướng mắc trong phát triển phân khúc đất nông nghiệp ở Hòa Bình cũng là hiện trạng chung của nhiều tỉnh/thành trên cả nước.

Bà Trần Thị Thanh Nhàn, chuyên gia từ Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn (Ảnh: Hồng Quang)

Theo bà Trần Thị Thanh Nhàn, đại diện nhóm tìm hiểu về ảnh hưởng của rào cản thể chế tới sự phát triển của phân khúc đất nông nghiệp Việt Nam (Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp nông thôn), hiện còn nhiều rào cản đối có việc thuê đất nông nghiệp. Đặc biệt, do đất đai manh mún, phân mảnh quá nhiều khiến doanh nghiệp, người thuê đất khó đạt đồng thuận của các hộ nông dân. Trong khi đây, chỉ cần vài hộ không đồng tình thì dự án đầu tư nông nghiệp sẽ bị dừng lại.

Mặt khác, quy định về định giá đất, khung giá đất theo Thông tư số 36/2014/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường chưa được điều chỉnh thích hợp có phân khúc. Ngoài ra, phân khúc cho thuê quyền sử dụng đất ở Việt Nam vẫn thiếu vắng các cơ chế ưu đãi về tín dụng, thuế, giá thành thuê… chưa khuyến khích lôi kéo đầu tư của doanh nghiệp.

“Xé rào” vì nông dân

Trước các bất cập, rào cản trong thực hiện tích tụ ruộng đất phục vụ sản xuất nông nghiệp diện tích lớn, Hà Nam có đổi mới tư duy tích tụ ruộng đất đã nổi lên là địa phương khá thành công trong thí điểm cơ chế thuê đất.

Ông Ngô Mạnh Ngọc, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Nam (Ảnh: Hồng Quang)

Ông Ngô Mạnh Ngọc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hà Nam cho biết, do ruộng đất manh mún nhỏ lẻ, nhiều hộ dân không muốn cho thuê, do vậy chính quyền đứng ra đàm phán giá cả và dồn dịch ruộng đất để có quỹ đất gọn vùng cho thuê.

Ông Ngọc nhấn mạnh, việc chính quyền huyện, xã đứng ra thuê đất của dân là xuất phát từ đề xuất của người dân không muốn mất quyền sử dụng đất nông nghiệp và niềm tin của người dân đối có chính quyền – cơ quan đứng ra bảo vệ ích lợi đất đai cho người dân, chắc chắn thực hiện các cam đoan trong hợp đồng đã ký.

Trong cơ chế thí điểm của Hà Nam, thì chỉ chính quyền cấp tỉnh mới được xác định hoặc chọn lọc các doanh nghiệp đủ năng lực đầu tư vào sản xuất nông nghiệp. Hơn nữa, mọi vấn đề vướng mắc trong quá trình thực hiện hợp đồng thuê đất, tỉnh đứng ra giải quyết và chắc chắn các điều kiện để thực hiện hợp đồng.

Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Tiến Cường, Phó Viện trưởng Viện tìm hiểu quản lý đất đai, cần tham khảo lại mô hình thuê đất nông nghiệp như Hà Nam đang làm là nhà nước thuê đất của dân, rồi cho doanh nghiệp thuê lại, sau đây ứng ngân sách để trả tiền thuê đất cho các hộ dân trước.

TS. Nguyễn Tiến Cường, Phó Viện trưởngViện tìm hiểu quản lý đất đai (Ảnh: Hồng Quang)

“Cần phải cách tân mô hình này, nếu không sẽ vi phạm pháp luật, bởi ngân sách không phải là để đem đi kinh doanh để luân chuyển vốn trả trước cho dân rồi thu lại của doanh nghiệp sau. Mặc dù đang làm thí điểm nhưng vẫn cần tham khảo lại, ” ông Cường nêu quan điểm.

Ông Cường cũng nhấn mạnh, việc để chính quyền tham dự vào quá trình gom đất của dân rồi cho doanh nghiệp thuê lại tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, tiêu cực xin – cho.

Về vấn đề này, ông Ngô Mạnh Ngọc lý giải hiện cơ chế thuê đất Hà Nam đang thí điểm đang vướng phải các rào cản pháp lý. Cụ thể, Luật Đất đai không quy định chính quyền được ký hợp đồng thuê đất của dân và không cho phép tỉnh ký hợp đồng cho thuê đất khi chưa có chọn lọc thu hồi bồi thường giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, Luật Ngân sách cũng không cho phép ứng tiền ngân sách để trả tiền thuê đất của dân sau đây thu lại của doanh nghiệp nhiều lần để hoàn trả.

Tuy nhiên, việc tiến hành mô hình thí điểm cho thuê đất ở Hà Nam là việc làm vì lợi ích của dân, và cơ chế giá đều rõ ràng trong hợp đồng thuê đất. Thậm chí để khuyến khích lôi kéo đầu tư vào nông nghiệp, tỉnh đã đầu tư giá thành thi công hệ thống hạ tầng đến tận nơi cho các dự án nông nghiệp, đồng thời phục vụ người dân xung quang vùng dự án, ông Ngọc khẳng định.

Tiếp theo mô hình thuê đất ở Hà Nam, ngày 15/10 vừa qua UBND tỉnh An Giang đã ra chọn lọc số 2559/QĐ-UBND về việc phê duyệt Đề án khung pháp lý thuê lại đất của người dân để thực hiện dự án nông nghiệp công nghệ cao.

Theo đây, An Giang huy động Giám đốc các sở: Tài nguyên và Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Tư pháp, Quỹ phát triển đất, Chủ tịch UBND cấp huyện và các đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện đề án này./.

Canhogemriversidehcm.com – Theo VOV

Bạn đang xem chuyên mục Blog canhogemriversidehcm.com

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *