Khu công nghiệp sinh thái: còn chờ lâu!

Việc thi công mô hình khu công nghiệp (KCN) sinh thái ở Việt Nam đã ghi nhận 1 số kết quả bước đầu nhưng vẫn còn rất nhiều thách thức ở phía trước.

Việt Nam vẫn chưa có 1 khu công nghiệp sinh thái nào đúng nghĩa. Ảnh: Quốc Hùng

Chưa có KCN sinh thái đúng nghĩa

Trong hội nghị chuyên gia quốc tế lần thứ hai về “KCN sinh thái ở Việt Nam: Cơ hội, thách thức và rào cản phát triển” diễn ra mới đó ở TPHCM, ông Trần Duy Đông, Vụ trưởng Vụ Kinh tế địa phương và lãnh thổ Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), cho biết cả nước có 326 KCN, khu chế xuất (KCX) nhưng đa số là theo mô hình KCN truyền thống, chỉ 1 số ít gần đó theo mô hình KCN kết hợp thành phố, và chưa có 1 KCN sinh thái nào đúng nghĩa. Hoạt động ở các KCN đang gây ra các thách thức đối có môi trường và sức khỏe con người. Trong đó, dao động 13% các KCN đang làm việc chưa có nhà máy xử lý nước thải, 20% chất thải công nghiệp là chất thải nguy hại; đa số sử dụng kém hiệu quả nguồn tài nguyên, phát thải bẩn và gây ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường sống.

Trong khi đó, nhiều nơi trên địa cầu đã áp dụng mô hình KCN sinh thái nhằm tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững hơn. Ở Việt Nam, thực ở trong gần bốn năm qua, mô hình KCN sinh thái đã được triển khai thí điểm ở ba KCN ở Ninh Bình, Đà Nẵng và Cần Thơ. Theo phân tách sơ bộ của đoàn chuyên gia đối có nhóm tám công ty đang làm việc ở KCN Hòa Khánh (Đà Nẵng), các công ty được chọn thí điểm đã tiết kiệm được 5-10% năng lượng (điện), tiết kiệm 3-5% lượng nước sử dụng, giảm thải CO2: 510,1 tấn/năm; COD: 95 kg/năm (1); Teq PCDD/F: 51,1 µg/năm (2).

Một cách tổng thể hơn, ông Vũ Quốc Huy, Phó vụ trưởng Vụ Quản lý khu kinh tế (Bộ KH&ĐT), Phó giám đốc dự án KCN sinh thái, cho biết ghi nhận ban đầu có 72 công ty tham dự chương trình ở ba KCN thí điểm đã áp dụng các biện pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn (RECP) là mức tiết kiệm điện nước, nguyên vật liệu hàng năm tương ứng 75 tỉ đồng thông qua cắt giảm dao động 17,8 triệu kWh điện, 429.000 mét khối nước và 1 lượng đáng kể nguyên liệu, nhiên liệu. Đáng chú tâm, lợi ích môi trường từ chương trình này là mỗi năm giảm được 24,89 tấn CO2; 4 tấn hóa chất, 3.335 tấn rác thải rắn và 429.000 mét khối nước thải…

Ông Trần Duy Đông cho rằng làm việc thí điểm đã góp phần nâng cao nhận thức về KCN sinh thái trong công ty, thúc đẩy họ đổi mới công nghệ, áp dụng RECP. Ông cho biết khả năng sắp tới đó, Bộ KH&ĐT sẽ nhân rộng mô hình thí điểm này trên toàn quốc.

Hướng sản xuất bền vững

Tại hội thảo, các ý kiến cho rằng KCN sinh thái là 1 mô hình của nền kinh tế tuần hoàn, đầu thải ra của 1 cá thể được sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho 1 cá thể khác trong nền kinh tế. Như vậy, dòng nguyên liệu sẽ được tận dụng tối đa để tạo ra sản phẩm và hạn chế tối thiểu nguồn thải bỏ.

Theo ông Trần Duy Đông, trong thi công KCN sinh thái, các nước trên địa cầu nhìn nhận hệ thống KCN không phải bao gồm các thực thể riêng rẽ mà là 1 tổng thể các thành phần liên quan, giống như 1 hệ sinh thái. Đây là 1 trong các hướng sản xuất bền vững của từng quốc gia, từng KCN, từng công ty thông qua giải quyết tốt vấn đề khan hiếm tài nguyên, hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Ông Lê Hoàng Đức, Phó giám đốc ban Quản lý khu công nghệ và KCN Đà Nẵng, 1 trong ba địa phương thí điểm mô hình KCN sinh thái, cho rằng quá trình triển khai thí điểm vừa qua đã tạo được sự chuyển biến đáng kể trong nhận thức của công ty về RECP. Còn theo ông Nguyễn Hoàng Năng, Trưởng ban Quản lý các KCX và KCN TPHCM, việc thi công mô hình KCN sinh thái là cần thiết cho mục tiêu phát triển kinh tế gắn có bảo vệ môi trường của TPHCM, có đến các lợi ích phát triển bền vững cho đất nước, cho công ty và người lao động.

Theo ông Đông, 1 tín hiệu tích cực là các nội dung về KCN sinh thái và cùng sinh công nghiệp đã được thể chế hóa trong Nghị định 82/2018/NĐ-CP quy định về KCN và khu kinh tế, giúp việc triển khai được thuận lợi hơn. Tại hội nghị, các chuyên gia quốc tế cũng phân tách cao việc Việt Nam đã có thể chế, chính sách bán hàng về phát triển KCN sinh thái, trong đó nêu rõ khái niệm, tiêu chí KCN sinh thái và phân công trách nhiệm các bộ, ngành trong việc giải đáp triển khai loại hình KCN này.

Thách thức chuyển đổi

Theo Nghị định 82, 1 số tiêu chí mà KCN sinh thái phải đạt được như có ít nhất 25% quy mô là cây xanh, giao thông; hạ tầng dịch vụ được dùng chung; tối thiểu 90% công ty trong KCN có nhận thức về RECP; tối thiểu 20% công ty trong KCN áp dụng các biện pháp RECP; ít nhất 10% công ty trong KCN có kế hoạch tham dự các liên kết cùng sinh công nghiệp…

Nhiều ý kiến dành sự quan tâm đối có tiêu chí cùng sinh công nghiệp. Đó là sự hợp tác giữa các công ty trong KCN để tận dụng tài nguyên, tối ưu hóa việc sử dụng, tái sử dụng các nhân tố đầu ra, đầu vào như nguyên vật liệu, nước, năng lượng, chất thải, phế liệu… Thông qua sự hợp tác này, các công ty hình thành mạng lưới thảo luận các nhân tố sản xuất, sử dụng chung hạ tầng và các dịch vụ phục vụ sản xuất, cải thiện quy trình công nghệ và nâng cao hiệu quả làm việc sản xuất kinh doanh.

Các ý kiến ở hội nghị cũng cho rằng việc chuyển đổi 1 KCN truyền thống thành KCN sinh thái có liên kết cùng sinh sẽ gặp không ít thách thức. Ngay cả việc định nghĩa thế nào là chất thải còn chưa nhất quán. Mặt khác, thực ở làm việc quản lý chất thải ở Việt Nam cũng chưa thích hợp nhu cầu tái sử dụng. Chưa kể 1 số chất thải nguy hại có thể tái sử dụng nhưng không được xử lý ở chỗ mà phải vận chuyển đến 1 nơi thích hợp và phải có giấy phép.

Trong khi đó, cơ sở hạ tầng dùng chung ở các KCN giai đoạn này mới chỉ đạt mức căn bản về điện, nước và xử lý nước thải. Để có thể kết nối dòng nguyên liệu giữa các công ty thì cần phải đầu tư lại, hoặc nâng cấp toàn bộ hạ tầng, các con phố dẫn… Việc này đòi hỏi số vốn đầu tư không nhỏ.

Các công ty đang làm việc trong các KCN cũng thiếu sự tương thích so có đề nghị liên kết cùng sinh. Chẳng hạn, khả năng cung ứng của công ty này không tương thích có nhu cầu tiêu thụ của công ty kia; hay có sự khác biệt về trình độ công nghệ, quy mô…

Một số công ty phát triển hạ tầng KCN cho rằng cần có nhiều thời gian mới có thể cung cấp các tiêu chí 1 KCN sinh thái. Đơn cử việc điều chỉnh quy hoạch KCN để có được 25% quy mô cho cây xanh, giao thông phải mất hàng năm, thậm chí cả chục năm. Hay việc vay vốn để chuyển đổi công nghệ, đào tạo nhân sự cho công nghệ mới cũng chẳng thể trong ngắn hạn. Ngoài ra, các chính sách bán hàng ưu đãi dành cho công ty KCN sinh thái có liên quan đến nhiều bộ, ngành nên rất cần sự hợp tác, liên kết nghiêm ngặt giữa các bộ ngành có nhau.

Ý kiến của đại diện 1 số cơ quan quản lý thừa nhận việc chuyển đổi sẽ mất nhiều thời gian, bởi cần có các bước cách tân, từ nhận thức đến hành vi. Để thực hiện tốt các đề nghị của Nghị định 82 thì cần tiếp tục tìm hiểu, phân tách, thi công và đã đi vào hoạt động các văn bản pháp luật giải đáp công ty cũng như các tổ chức liên quan triển khai có hiệu quả mô hình này.

(1) Chỉ số COD được sử dụng để đo gián tiếp khối lượng các hợp chất hữu cơ có trong nước.

(2) PCDD/F là phụ phẩm có độc tính cao hình thành từ các quá trình sản xuất hóa chất, sản xuất công nghiệp và thiêu đốt chất thải.

Canhogemriversidehcm.com – Theo TBKTSG

Bạn đang xem chuyên mục Blog canhogemriversidehcm.com

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *